
Luật Kinh doanh bất động sản 2023 đặt giới hạn cọc 5%, đợt đầu 30%, trước bàn giao 70% và giữ lại 5% đến khi có sổ. Cách đọc hợp đồng mua căn hộ chưa xây xong để tự bảo vệ.
Mua căn hộ khi dự án còn đang xây có lợi thế về giá và tiến độ thanh toán kéo dài, nhưng người mua phải trả tiền cho một tài sản chưa tồn tại. Vì thế, pháp luật đặt ra khá nhiều lớp bảo vệ: dự án phải đủ điều kiện mới được bán, tiền chỉ được thu theo tiến độ, và nghĩa vụ bàn giao phải có ngân hàng bảo lãnh.
Các quy định dưới đây theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023, có hiệu lực từ 1/8/2024. Lưu ý thêm: tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI khai mạc tháng 10/2026, Chính phủ đã trình dự án Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi. Khi luật mới được thông qua, một số chi tiết có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra lại tại thời điểm ký.
Dự án phải đủ điều kiện mới được bán
Theo Điều 24 Luật Kinh doanh bất động sản 2023, nhà ở hình thành trong tương lai chỉ được đưa vào kinh doanh khi đáp ứng các điều kiện chính sau:
- Đã khởi công xây dựng theo quy định.
- Có giấy tờ về đất như quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
- Có giấy phép xây dựng (nếu thuộc diện phải có) và giấy tờ nghiệm thu hạ tầng kỹ thuật theo tiến độ dự án.
- Với nhà chung cư, phải có giấy tờ nghiệm thu phần móng.
- Chủ đầu tư đã thông báo cho cơ quan quản lý kinh doanh bất động sản cấp tỉnh. Trong 15 ngày, cơ quan này phải kiểm tra và trả lời bằng văn bản về việc dự án đủ hay chưa đủ điều kiện.
- Đã công khai thông tin về dự án theo quy định.
Văn bản trả lời của cơ quan quản lý nhà nước, thường gọi là văn bản đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai, là giấy tờ người mua nên yêu cầu được xem đầu tiên.
Đặt cọc và tiến độ thanh toán có giới hạn
Luật quy định rất rõ số tiền chủ đầu tư được thu ở từng giai đoạn:
- Đặt cọc: không quá 5% giá bán, và chỉ được thu khi nhà ở đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh (khoản 5 Điều 23).
- Đợt thanh toán đầu tiên: không quá 30% giá trị hợp đồng, đã bao gồm tiền đặt cọc (Điều 25).
- Các đợt tiếp theo: phải phù hợp với tiến độ xây dựng. Tổng số tiền khi chưa bàn giao nhà không quá 70% giá trị hợp đồng. Nếu bên bán là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thì mức này là 50%.
- Trước khi có giấy chứng nhận: nếu bên mua chưa được cấp giấy chứng nhận, bên bán không được thu quá 95% giá trị hợp đồng. Phần 5% còn lại thanh toán khi giấy chứng nhận được cấp.
Khoản 5% cuối cùng là đòn bẩy quan trọng của người mua để thúc đẩy chủ đầu tư làm sổ. Nếu phụ lục tiến độ thanh toán yêu cầu trả hết 100% trước khi có sổ, đó là điểm cần hỏi lại.
Một số chính sách bán hàng cho phép thanh toán sớm để nhận chiết khấu. Việc người mua tự nguyện thanh toán nhanh hơn là lựa chọn thương mại, nhưng cần hiểu rằng số tiền vượt tiến độ đó nằm ngoài các mốc bảo vệ nói trên.

Bảo lãnh ngân hàng: thư bảo lãnh trong 10 ngày làm việc
Điều 26 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 yêu cầu chủ đầu tư phải được một ngân hàng thương mại trong nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam chấp thuận bảo lãnh trước khi bán. Nếu chủ đầu tư không bàn giao nhà theo cam kết và bên mua có yêu cầu, ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ tài chính thay chủ đầu tư, gồm số tiền đã ứng trước và các khoản khác theo hợp đồng.
Những điểm người mua cần nắm:
- Chủ đầu tư phải cung cấp thư bảo lãnh cho bên mua trong 10 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng, hoặc thời hạn khác hai bên thỏa thuận.
- Chủ đầu tư chỉ được nhận tiền thanh toán sau khi bên mua đã nhận thư bảo lãnh.
- Bên mua có quyền chọn không cần bảo lãnh, nhưng phải thỏa thuận bằng văn bản khi ký hợp đồng. Hãy đọc kỹ để không vô tình ký vào điều khoản từ chối bảo lãnh.
- Quy định bảo lãnh không áp dụng với nhà ở xã hội.
Khi nhận thư bảo lãnh, kiểm tra tên ngân hàng, số tiền, thời hạn hiệu lực và điều kiện để yêu cầu ngân hàng thanh toán. Lưu giữ bản gốc cùng hợp đồng.
Những điều khoản cần đọc kỹ trong hợp đồng mua bán
Hợp đồng mua bán căn hộ thường dài và nhiều phụ lục. Các phần nên đọc chậm:
- Diện tích: diện tích tính giá là thông thủy hay tim tường, sai số cho phép bao nhiêu, xử lý thế nào nếu diện tích thực tế chênh lệch.
- Thời hạn bàn giao: ngày dự kiến, thời gian được phép chậm, mức phạt chậm bàn giao và quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng khi chậm quá lâu.
- Phạt chậm thanh toán: cần cân xứng với mức phạt chậm bàn giao của chủ đầu tư.
- Danh mục vật liệu, thiết bị bàn giao: chủng loại, thương hiệu hoặc tiêu chuẩn tương đương.
- Phần sở hữu chung, sở hữu riêng: chỗ để xe, tầng hầm, sân thượng, khu thương mại thuộc về ai.
- Kinh phí bảo trì 2%: theo Điều 152 Luật Nhà ở 2023, khoản này tách riêng khỏi giá bán.
- Phí quản lý vận hành: mức tạm tính sau bàn giao.
- Chuyển nhượng hợp đồng: điều kiện và chi phí nếu bạn muốn bán lại trước khi nhận nhà.
Kiểm tra trước khi ký
Một danh sách ngắn để mang theo khi đi ký hợp đồng:
- Văn bản của cơ quan quản lý xác nhận dự án đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai.
- Giấy phép xây dựng và biên bản nghiệm thu móng (với chung cư).
- Thông tin ngân hàng bảo lãnh và mẫu thư bảo lãnh.
- Tình trạng thế chấp: nếu dự án hoặc căn hộ đang thế chấp ngân hàng, hỏi rõ phương án giải chấp và đề nghị ghi vào hợp đồng.
- Bản đồ mặt bằng tầng và căn hộ đúng với phụ lục hợp đồng.
Tóm tắt
Luật hiện hành bảo vệ người mua căn hộ hình thành trong tương lai bằng ba lớp: điều kiện mở bán, giới hạn thu tiền theo tiến độ và bảo lãnh ngân hàng. Người mua chỉ được hưởng đầy đủ các lớp bảo vệ này khi giao dịch nằm trong khuôn khổ luật: đặt cọc khi dự án đã đủ điều kiện, thanh toán theo tiến độ, nhận thư bảo lãnh và giữ lại 5% đến khi có sổ.
Mua nhà trên giấy không đáng sợ. Đáng sợ là ký giấy mà không đọc.
Nếu cần người cùng đọc hợp đồng của một dự án cụ thể, bạn có thể liên hệ 1992 Land qua số 0909 474 123.
Ảnh: Trung tâm TP.HCM thời kỳ tháp Bitexco đang xây (Ngô Trung, CC BY 3.0, Wikimedia Commons); ảnh ký hợp đồng từ rawpixel.com, CC0.
